Học STEM để chuẩn bị kỹ năng sinh tồn trong thế kỷ 21

Làm thế nào để chuẩn bị thật tốt cho học sinh khi trong tương lai, các em phải học kỹ năng đối diện với không chỉ con người, máy móc mà còn là cả hệ thống máy móc thông minh và con người? Cùng nghe chia sẻ của ông Nguyễn Thế Trung – CEO của Công ty cổ phần Công nghệ DTT về vấn đề này.

 

Thế kỷ 20 trở về trước khác với thế kỷ 21 trở đi ở một việc căn bản. Trước đây, con người chỉ sống làm việc với người khác và sử dụng các máy móc như công cụ; còn bây giờ và tương lai, con người sẽ phải đối diện với hệ thống kết hợp các máy móc thông minh và con người.

Nếu như chúng ta chỉ chuẩn bị cho con cái những kỹ năng để đối diện người - người, hay người - máy sẽ là chưa đủ, con cái chúng ta cần phải học cách đối diện (Người + Máy) - (Người + Máy). Để làm được như vậy, sẽ phải học, hiểu và kiểm soát, điều khiển được ( Người + Máy).

Những lý thuyết giáo dục trước kia ( tôi chưa nghiên cứu kỹ nhưng những ví dụ của Montessori, Steiner, Mẹ hổ, Nho giáo, Bàn tay nặn bột, John Dewey ....) hoàn toàn không sai nhưng có thể chưa đủ, vì trước kia chỉ có giao tiếp Người - Người, Người - Máy mà thiếu ( Người -> Máy -> Máy: ví dụ học cách đăng ký khóa học trực tuyến); ( Người - Máy -> Người: ví dụ mua sắm ebay; Người -> Máy->Máy->Người: ví dụ: facebook) , chưa kể hỗn dung (Máy-Người) còn ra vô kể các kiểu sử dụng khác nhau.

Khó có thể tìm từng trường hợp mà dạy cho học sinh, con cái. Mặc dù, ta có thể dạy con dùng Facebook, nhưng để dạy con đừng add friend (kết bạn) với ai đó ( thường là cái máy lừa) trên Facebook thì thật khó. Chúng ta đều biết, hệ thống tốt tới đâu vẫn có Virus, nên rõ ràng việc đối diện với máy không dễ như chúng ta tưởng, nhất là phía sau các máy đó lại là người. Đây là vấn đề nan giải!

Không có lời giải hoàn hảo, mà phải chấp nhận sống chung với lũ, hiểu nguyên lý của lũ mà tồn tại. Đó chính là Gốc là động lực của STEM và giáo dục STEM - một kỹ năng sinh tồn mới.

Tại sao lại như vậy? Bởi khi nghiên cứu tổ hợp Máy-Người (có thể nhiều máy và nhiều người), chúng ta biết rằng “lũ” máy được hoạt động dựa trên nguyên lý của Science (Khoa học), Technology (Công nghệ), Engineering (Kỹ thuật), Math (Toán học), nhưng như thế chưa đủ. Đằng sau “lũ” máy đó là con người, và vì thế chúng ta vừa phải nắm rõ "phần cứng"/thể xác của từng chữ S,T,E,M ; vừa phải tiếp cận được "hệ điều hành"/"lý trí" của nó là các tư duy S, tư duy T, tư duy E, tư duy M và quan trọng hơn là nắm được các "ứng dụng"/"hành vi" của chính những con người đằng sau hệ thống làm ra. Con đường để đạt được điều đó giống như thể thao, nghệ thuật, võ thuật, thiền định, chỉ có một. Đó là "thực hành". Học qua hành, tích hợp các kỹ năng, liên tục phản hồi, cải thiện ( feedback loop) thông qua thu thập-xử lý-phân tích dữ liệu là cách nối các chữ cái S,T,E,M lại.

Tóm lại, để đối diện Máy-Người, ta phải biết điều khiển máy và hiểu được tư duy của Người đối diện điều khiển họ và các máy của họ ra sao ( đây cũng là lý do tại sao môn Cờ - tư duy chiến thuật và tư duy máy tính - tư duy hệ thống là rất quan trọng).

Nhưng chưa đủ, để đọc lên trọn vẹn từ "STEM" nghĩa là để chiến thắng chúng ta còn cần một kỹ năng quan trọng nữa đó là Liên kết, cách duy nhất để chống lại đông đảo kẻ xấu là liên kết người tốt ( giống như chống DDOS vậy), và vì thế học, làm STEM phải là hợp tác, là làm việc nhóm, là truyền thông, là kỹ năng mềm.

Như vậy, STEM và giáo dục STEM không đơn thuần là bốn chữ cái rời rạc, hay liên kết tích hợp mà nó còn phải là một lựa chọn để sinh tồn trong giai đoạn mới. Nhiệm vụ chúng ta vì vậy phải làm sao để học sinh có thể tự học, nhập tâm kỹ năng sinh tồn này để không thua, để chiến thắng trong cuộc tương giao của nó (có thể tương tàn như một cuộc chiến thắng-thua hay an hòa như một cuộc tương giao thắng-thắng).

Đây là nhiệm vụ của giáo dục STEM, và đây là một điều căn bản.

Chia sẻ

Leave a comment

You must be logged in to post a comment.